Ósmy odcinek pierwszego sezonu traktuje o wartościach. To ważny temat, ponieważ wartości są tym, co nadaje życiu sens. I to w tej najbardziej istotnej, długoterminowej perspektywie. Jeśli wyobrazisz sobie swoje własne życie jako żaglowiec, to wartości będą zamontowaną na jego pokładzie busolą. Możesz płynąć tak, jak prowadzi wiatr. Możesz wybierać porty wedle swojego uznania. Ale jeśli chcesz, żeby ta podróż miała jakieś znaczenie, wtedy dobrze wyznaczyć kurs i się go trzymać. A do tego będziesz potrzebować busoli.
Wartości określają nie cel, a kierunek podróży przez życie. Nie powiedzą do jakiego portu możesz zawinąć. Zamiast tego pomogą określić czy dany port jest na trasie, czy też wymaga odejścia od pierwotnego kursu. I tu bardzo ważna informacja: każdy i każda z nas ma swoją własną trasę. Nie ma jednej, jedynie słusznej drogi przez życie. A jednak regularnie zdarzają się osoby, które próbują narzucać swoje wartości innym. To zła droga, niezależnie od tego czy taka narzucającą wartości osobą jest minister edukacji, czy nasza własna babcia podczas dyskusji przy wigilijnym stole.
Jak sam/a widzisz, wartości to duży temat. Nie zajmowałem się nim jeszcze szerzej na Psychowiedzy (i chyba warto będzie to zmienić), ale zdarzyło mi się pisać już wcześniej na ten temat. Wyszedł mi z tego krótki cykl czterech tekstów.
Twoja własna hierarchia wartości stanowi rozszerzenie poprzedniego. To podpowiedź i zarazem zachęta do tego, by spróbować ułożyć sobie własną hierarchię wartości.
Dwa kolejne – Czas to pieniądz oraz Mądry inwestor – to podpowiedź jak wiedzę na temat własnych wartości wdrożyć w życie.
I jeszcze jedno. Mam na pieńku z obecną władzą. Nie chodzi mi o to co głoszą, ale o sposób w jaki to robią. Wypowiedziałem się w tej sprawie w tekście Kto sieje wiatr.
Siódmy odcinek pierwszego sezonu to podróż w rejony, w których raczej nie chcemy się znaleźć. Opowiadam w nim o sytuacjach, gdy próbując poradzić sobie z wyzwaniem czy kryzysem wybieramy drogę, która z pozoru wygląda dobrze. A faktycznie prowadzi wprost do naszej metaforycznej Krainy Owsików. Wydobycie się z niej potrafi być nie lada wyzwaniem. Tym bardziej, że próbując poradzić sobie z frustracją łatwo wpaść w błędne koło rozwiązań, które przynosząc chwilowe ukojenie jednocześnie wciągają nas coraz bardziej w otchłań Krainy Owsików.
Jeśli zainteresował cię temat odcinka i masz ochotę dowiedzieć się czegoś więcej, to możesz sprawdzić listę wczesnych schematów. Schematy są zapisem powtarzających się przykrych doświadczeń. To właśnie one mają ogromny potencjał, by na kryzysowym rozdrożu popchnąć nas ku Krainie Owsików.
Szósty odcinek pierwszego sezonu jest o tym, co niezależnie od woli staje się czasem naszym udziałem. Życie przynosi ze sobą różne niespodzianki. Niektóre z nich potrafią mocno wytrącić nas z naszej kruchej, zdrowej równowagi. To sytuacje, które w psychologii określamy kryzysami psychicznymi. I choć słowo „kryzys” kojarzy nam się z czymś spektakularnym, to w praktyce są one stałym elementem życia.
Każdy taki kryzys ma dwie składowe. To problem do rozwiązania oraz emocje, które temu problemowi towarzyszą. I każde zdrowe rozwiązanie takiego kryzysu wymaga od nas dwóch rzeczy: zajęcia się problemem ORAZ emocjami.
Każdy kryzys jest równocześnie doświadczeniem, które stawia nas na rozdrożu. Pojawia się, ponieważ coś zburzyło naszą równowagę. Próbując do niej wrócić możemy pójść jedną z dwóch dróg. Pogłębić niezdrowe odruchy i wyjść z kryzysu „na kredyt” – zastosować takie sposoby na poradzenie sobie, które na bieżąco ugaszą pożar, ale za które przyjdzie zapłacić w przyszłości. Albo też pójść drogą rozwoju nowych kompetencji i sposobów radzenia sobie.
Jeśli masz ochotę pogłębić swoją wiedzę o życiowych niespodziankach i tym, jak przez nie przejść, to zachęcam do sprawdzenia dwóch książek:
„Supernormalsi” to opowieść o osobach, które wychowując się w różnych trudnych życiowych okolicznościach nauczyły się dobrze funkcjonować mimo przeciwności wkomponowanych w ich historię.
„Rezyliencja”, która traktuje o rozwoju umiejętności sprzyjających utrzymaniu psychicznej równowagi. Bo lepiej mieć takie umiejętności i ich nie użyć, niż potrzebować i nie mieć.
Piąty odcinek pierwszego sezonu skupia się na tym, czym według terapii schematu jest zdrowe życie. Według jednego z twórców tego podejścia zdrowe życie to umiejętność zaspokajania swoich potrzeb emocjonalnych w zrównoważony, wolny od przesady i nieraniący dla innych sposób. Tylko co to właściwie oznacza? Poszukiwanie odpowiedzi zaczynam od miejsca, do którego i tak szybko w terapii schematu docieramy: dzieciństwa. To tam, w zależności od tego jak otoczenie odpowiada na nasze potrzeby emocjonalne, powstają wzorce reagowania.
Zdrowe życie to w głównej mierze efekt działania naszej osobowości. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, to oprócz wysłuchania wcześniejszych odcinków zachęcam cię również do sprawdzenia:
69 odcinka „Sznurowadeł Myśli” – Kama Wojtkiewicz zaprosiła mnie do rozmowy o tym, czym jest troska o siebie. Jest tam dużo informacji będących uzupełnieniem i rozszerzeniem niniejszego odcinka LTM.
22 odcinka „Gutral Gada” – znów gościnnie, tym razem z Asią Gutral rozmawiamy o wspomnianych już wcześniej trybach schematów.
Czwarty odcinek pierwszego sezonu to rozszerzenie tematu osobowości. Koncentruję się w nim na tym, jak na przecięciu temperamentu i doświadczenia rozwija się system operacyjny naszej psychiki – osobowość. Bazą jest metafora z laptopem, w którym hardware to specyfika działania naszego układu nerwowego: szybkości reagowania, poziomu aktywności, potrzeby stymulacji itp. Firmware to „wgrywane” nam od najwcześniejszych momentów życia sposoby reagowania na własne potrzeby, emocje, ale też procedury i odruchy. I wreszcie aplikacje – to wszystko, czego próbujemy się nauczyć i do czego chcemy się wdrożyć.
Klucz do zdrowego życia to osobowość pasująca równocześnie do naszego „hardware’u”, jak i otoczenia. Niestety życie wgrywa nam czasem niepasujące do hardware’u instrukcje, które potem utrwalają się w osobowości. Do czego to prowadzi? To już najlepiej sam czy sama posłuchaj.
Warto też zajrzeć do książki „Relacje na huśtawce”. Jej autorzy koncentrują się na wpisanych w osobowość niezdrowych wzorcach reagowania oraz sposobach na ich naprawę.
